Rytmika + akordy jazzowe na 8 poziomach zaawansowania
Akompaniament swingowy potrafi dodać piosence lekkości, elegancji i tego charakterystycznego „kołysania”, którego tak bardzo chcemy w jazzie. Wiele osób myśli, że trzeba znać dziesiątki trudnych akordów i tysiące przebiegów. W rzeczywistości — wystarczy zrozumieć kilka zasad, a pojawia się magia.
UWAGA: Pełny materiał do tego wpisu znajdziesz w sekcji „Wesprzyj mnie„. Dla naszych patronów mamy: pełne lekcje video dostępne tylko dla Was oraz nuty do ściągnięcia. Z całego serca dziękujemy bo to dzięki Wam cleverkid.pl może się rozwijać i tworzyć dla Was kolejne świetne materiały muzyczne-). Do tgo materiału przygotowaliśmy piosenkę: „Nie mówisz nic vol2„.
Dlatego stworzyłem warsztat rytmiki jazzowo-swingowej, który wprowadzi Cię w jazz krok po kroku — od prostego grania do zaawansowanych brzmień. Przejdziemy przez 8 poziomów, zaczynając od akordów diatonicznych, aż po alteracje, reharmonizacje i napięcia kolorystyczne.
A wszystko na przykładzie prostej piosenki, którą napisałem specjalnie do tych ćwiczeń — „Nie mówisz nic vol. 2”.
Poziom 1/8 — Fundament: akordy diatoniczne + proste rozszerzenia
Czym są akordy diatoniczne? (prosto!)
Każda gama ma 7 dźwięków i na ich podstawie budujemy 7 akordów — to tzw. akordy diatoniczne.
W przykładach użyjemy gamy C-dur, bo jest najczytelniejsza (bez krzyżyków i bemoli).
Ale — co najważniejsze — zasady są takie same w każdej tonacji.
| Stopień | Akord | Funkcja w muzyce | Krótkie wyjaśnienie |
| I | C | tonika | „Dom”, miejsce stabilne, początek i koniec. |
| II | Dm | subdominanta molowa | Łagodne przejście, otwiera zdania muzyczne. |
| III | Em | medianta | Łącznik, często delikatniejszy. |
| IV | F | subdominanta | Odejście od domu. |
| V | G | dominanta | Napięcie, zaproszenie do powrotu. |
| VI | Am | tonika molowa | Ciepłe, intymne brzmienie, często w balladach. |
Akord VII stopnia (Bdim) na razie pomijamy — jest zbyt niestabilny dla początkujących.
Ubarwiamy zwykłe trójdźwięki
Trójdźwięki są czasem zbyt „szkolne”, dlatego dajemy im oddech. Na tym poziomie robimy ogólne wprowadzenie i przegląd, który będziemy dopracowywać na następnych poziomach.
- Cmaj7 – dodaje eleganckiej „jazzowej mgiełki”
- C6 – bardzo swingowy, lekki, naturalny
- C6/9 – pięknie otwarty, idealny do rytmiki w lewą rękę
- Cmaj9 (bez prymy) – bardzo miękki, ale gramy go bez dźwięku C w prawej ręce, bo C pojawia się w basie
Ta zasada — gdy dodajesz 9-tkę, prymę często pomijasz — będzie wracała wielokrotnie.
Poziom 2/8 — Pierwsze pary akordów: uproszczone myślenie, piękne brzmienie
Zamiast uczyć się dziesiątek akordów, zaczniemy łączyć je w pary.
Dlaczego? Bo niektóre akordy mają bardzo podobną budowę harmoniczną, co oznacza, że możesz grać je na tej samej zasadzie.
Pary i ich logika
- I ↔ IV (C ↔ F) — oba są akordami „majorowymi” i świetnie się uzupełniają
- II ↔ VI (Dm ↔ Am) — oba są molowe z podobną strukturą (1–b3–5–b7)
- III (Em) — trochę bardziej delikatny, czasem wymagający szczególnej ostrożności przy rozbudowywaniu. O tym w materiale wideo.
- V (G7) — dominanta, najbardziej „zaczepny” akord, wymaga stabilnego prowadzenia. Na wyższych poziomach jest to to akord na którym dzieje się najwięcej ponieważ on wraca do domu (rozwiązuje się na akord I).
Zestaw akordów na poziomie 2
Prosty, piękny, jazzowo-swingowy:
- C6
- Dm7
- Em7
- F6
- G7
- Am7
To akordy, które brzmią znacznie dojrzalej niż zwykłe trójdźwięki, a jednocześnie są łatwe do złapania.
Przykład treningowy: „Nie mówisz nic vol. 2” – poniżej znajdziesz słowa do tej piosenki. Na Wideo zobaczysz rozkład akordów.
Nie mówisz nic lecz wiem co czujesz/ Dm
Gdy brak spokoju, ty go budujesz/ G, C
Wspólna kawa i te same sny/ A, Dm
Najlepsze chwile to ja i Ty/ G, C, A
(Refren)
Gdy wokół wzburzone morze /Dm, G
Gdy noc zapada w najgorszej porze. /C, A
Nie liczy się czas, nie liczą się dni /Dm, G
Razem przetrwamy – ja i ty /C
Ta piosenka opiera się na prostym układzie akordów, zbliżonym do klasycznego turnaroundu, dlatego idealnie nadaje się jako baza do treningu wszystkich poziomów — nawet jeśli konkretne akordy w utworze się nie pojawiają. W materiale wideo pokazuję jak ćwiczyć te niepojawiające się akordy na tej piosence.
Poziom 3/8 — Nonowe brzmienia (dodajemy 9-kę)
Od tego poziomu muzyka zaczyna „płynąć”. Nonowe brzmienia są kwintesencją jazzu.
Na tym etapie:
- dodajemy 9-tkę,
- usuwamy prymę w prawej ręce (często pojawia się w basie).
Układ akordów
- Cmaj9
- Dm9
- Em9 (tu trzeba pamiętać o dźwięku F — tworzy charakterystyczny półtonowy „kolor”)
- Fmaj9
- G9
- Am9
To brzmienia znacznie bardziej „otwarte” i jazzowe.
Poziom 4/8 — Akordy 6/9, 11-tkowe i pierwsze alteracje
W tym kroku uczymy się akordów:
- X6/9 — jedne z najpiękniejszych akordów w jazzie, idealne do ballad i swingu
- X11 — miękkie, pastelowe brzmienia
- prostych alteracji na dominancie
Układ
- C6/9
- Dm11
- Em7b5
- F6/9
- G13 (bardzo swingowy, bardzo stylowy)
- Am11
Od tego momentu zaczynasz brzmieć jak ktoś, kto gra jazz, a nie tylko „chce grać jazz”.
Poziom 5/8 – dodajmy trochę rytmu.
Na tym poziomie zbieramy całą dotychczasową wiedzę i zaczynamy akompaniować do naszej piosenki w nieco bardziej rozbudowanej formie. W tej części uczymy się jak kwinty do dźwięki chromatycznie wyższe w jedno elegancie przejście między dowolnymi akordami.
Poziom 6/8 — Alteracje: wejście w prawdziwy jazzowy kolor
Dodajemy:
- #11
- ♭13
- #9
To akordy, które tworzą napięcie, „ciągną” muzykę dalej i budują emocje.
Układ
- Cmaj7#11
- Dm7b5
- Em9
- Fmaj7#11
- G7#9b13
- Am7b5
Grane nawet jako proste arpeggia brzmią jak w prawdziwych jazzowych balladach.
Poziom 7/8 — Pierwsza reharmonizacja
Na tym poziomie warto wprowadzić trzy kluczowe narzędzia:
- Tritone substitution — zamiana dominanty na akord oddalony o tryton
- Chromatyczne przejścia — małe „przesuwania” o półton, dodające elegancji
- Modalne akordy alterowane — głębszy kolor i odwaga harmoniczna
Od tego miejsca akompaniament przestaje być prosty — staje się twórczy.
Możesz np.:
- zamienić G7 na Db7 (tryton),
- między C a Dm wstawić C#° (chromatyczny passing),
- użyć G7alt jako dominującego napięcia.
Poziom 8/8 – akordy trójdźwiękowe
Na sam koniec warto opanować te akordy w trybie trójdźwięków. Czasami potrzebujemy zagrać delikatniej, ciszej, subtelniej i jednocześnie nie tracić brzmienia. Do tego fantastycznie nadają się uproszczone trójdźwiękowe akordy. O tym już wkrótce.
